UYKUDAŞÜcretsiz indir
BDT Sözlüğü

Kaygı (Endişe) Zamanı Planlamak

2 dk okuma

“Kaygı Zamanı” ya da ‘’Endişe Zamanı’’, Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) tekniklerinden biridir ve özellikle kaygı ve takıntılı düşüncelerin yönetiminde kullanılır. Bu teknik endişe verici düşüncelerin gün boyunca sürekli olarak zihni meşgul etmesini engellemek adına belirli bir süreyi endişe zamanı olarak ayırmayı içerir. Bu süre zarfında kişi tüm kaygılarını düşünmek ve onlar üzerinde odaklanmak için kendine izin verir. Amaç, endişelerin günün geri kalanında kontrolsüz bir şekilde zihne gelmesini önlemektir. Genellikle 10-30 dakika arası bir süre belirlenir ve bu süre bitiminde kişi endişe verici düşünceleri bir kenara bırakıp günlük rutinine döner. Burada kritik olan “kaygı zamanı” dışında ortaya çıkan endişe verici bir düşünceyle karşılaşıldığında bu düşüncenin ertelenip belirlenen zamana bırakılmasıdır.

Uyku problemlerinin temel sebeplerinden biri de kişinin gece yatağa girdiğinde kontrol edemediği düşüncelerle meşgul olmasıdır. Bu düşünceler bazen günlük yaşantıya dair kaygılar, bazen geleceğe yönelik endişeler ve bazen de geçmişe dair pişmanlıklar olabilir. İşte bu noktada “kaygı zamanı” tekniği devreye girer.

Uyku problemi yaşayan biri için bu teknik, endişe ve stresin uyku saatine taşınmasını önlemeye yardımcı olabilir. Yatmadan birkaç saat önce (genellikle akşam saatlerinde), 15-20 dakikalık bir süre “kaygı zamanı” olarak belirlenir. Bu süre boyunca, o günün veya gelecekteki olayların getirdiği kaygılar üzerine derinlemesine düşünülür. Eğer gerekirse bu düşünceler bir kâğıda yazılır. Böylece bu düşünceler bir şekilde dışa vurulmuş ve sınırlanmış olur. Kaygı zamanı sona erdiğinde ise tüm endişeler bir kenara bırakılır ve yatmadan önce rahatlatıcı aktivitelerle (örneğin nefes egzersizleri, meditasyon, kitap okuma) meşgul olunabilir. Bu süreçte önemli olan endişe verici düşüncelerin yeniden belirmesi durumunda bunları hemen “kaygı zamanı”na erteleyerek odaklanmamaktır.

Diyelim ki Ali, uykusuzluk çeken bir birey. Gün boyunca iş ve özel hayatıyla ilgili birçok kaygı yaşıyor ve bu düşünceler yatağa girdiğinde onu rahatsız etmeye başlıyor. Ali, uyku problemiyle başa çıkmak için “kaygı zamanı” tekniğini denemeye karar verir. Her akşam saat 19:00’da, gün boyunca biriktirdiği kaygıları ve düşünceleri 20 dakikalığına düşünmeye başlar. Eğer yazmayı seviyorsa bu düşünceleri bir deftere not alır. Bu süre sona erdiğinde defteri kapatır ve kaygılarını bir kenara bırakır. Sonrasında uyku öncesi rutinini oluşturur; hafif bir bitki çayı içer, gevşeme egzersizleri yapar ve kendini rahatlatıcı bir kitap okumaya adar. Eğer yatağa girdiğinde tekrar bir kaygı aklına gelirse, “Bunu yarın 19:00’daki kaygı zamanımda düşünebilirim” diye kendine hatırlatır ve düşünceyi serbest bırakmaya çalışır.

Sonuç olarak “kaygı zamanı” tekniği, uyku problemleriyle başa çıkmak için son derece etkili bir yöntem olabilir. Uyku sorunları olan bireylerin, özellikle de gece boyunca zihnini meşgul eden düşüncelerden dolayı uyuyamayanların, bu tekniği deneyerek daha huzurlu bir uyku sürecine adım atabileceğini söyleyebiliriz.

Yazının devamı uygulamada

Bu yazının tamamını okumak için Uykudaş'ı indir

Her bölümün ilk yazısı sitede açık. Diğer yazıların tamamı, sesli gevşeme egzersizleri ve uyku günlüğüyle birlikte Uykudaş uygulamasında.

Daha fazlası için

  • Shearer, S., & Gordon, L. (2006). The patient with excessive worry. South African Family Practice, 48(9), 20-28.

BDT Sözlüğü bölümündeki yazılar

  1. BDT ve CBT-I nedir?
  2. Uyku Hijyeni
  3. Yatak Odasını Yalnızca Uyku ve Cinsel Aktivite İçin Ayırmak
  4. Bilişsel Tuzaklar ve Anlık düşünceler
  5. Bilişsel tuzaklarla başa çıkma
  6. Paradoksal Niyet
  7. Bilişsel Kontrol
  8. Kaygı (Endişe) Zamanı Planlamak