UYKUDAŞÜcretsiz indir
BDT Sözlüğü

Bilişsel Kontrol

1 dk okuma

Bilişsel kontrol, kişinin düşüncelerini ve zihinsel süreçlerini yönetme ve düzenleme yeteneğidir. Uykusuzluk gibi problemler yaşayan bireylerin zihinlerini ve düşüncelerini uykuya geçişi engelleyen etkilerden arındırma süreci için kullanılmaktadır. Bu yöntem, genellikle düşüncelerin ve endişelerin uyku üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmayı hedefler. Espie ve Lindsay'in 1987'de tanımladığı bu teknik, uykusuzluk sorununu ele almak için bir dizi adım içerir ve temelde uykuya engel olan zihinsel aktiviteleri sınırlamayı amaçlar.

Bilişsel Kontrolün Uygulanması:

Günü Sonlandırmak: Günün değerlendirilmesi ve ertesi gün için planlamanın gece yatmadan önce yapılması önerilir. Bunu yaparak zihnimizi meşgul eden şeyleri azaltarak daha rahat bir şekilde uykuya geçmeyi sağlarız. Bu tekniği uygulamak için deneyebilecekleriniz:

  • Her akşam bu uygulama için 20 dakikalık bir süre ayırın ve bir kalem ile defter alın.
  • Gün boyunca yaşananları ve bu konudaki hislerinizi değerlendirin. Neler yaptığınızı, nasıl hissettiğinizi yazın.
  • Günün ilerleyen saatleri için yapılması gereken görevleri ve özellikle uyumadan önce yapılması gereken eksik kalan işleri not edin.
  • 20 dakikalık süre sonunda kendinizi daha düzenli ve kontrol altında hissetmelisiniz. Bunun ardından defterinizi kapatın.
  • Yatmadan önce eğer bugüne ve yarına dair düşünceler aklınızı meşgul ederse, çoktan gününüzü değerlendirip plan yaptığınızı kendinize hatırlatın.
  • Eğer bunlar dışında yeni düşünceler ortaya çıkarsa, bunları yataktayken yapılacaklar listenize not edin ve kenara kaldırın. Bunları ertesi gün ele alacağınızı kendinize hatırlatın.

Bilişsel kontrol, uykuya geçişi zorlaştıran, tekrarlayan ve istenmeyen düşünceleri yönetmenizi sağlar. Bu yaklaşım, zihinsel aktiviteyi azaltarak ve uykuya odaklanmayı artırarak uyku problemleriyle başa çıkmanıza yardımcı olabilir. Bilişsel kontrol, uyku problemleri yaşayan bireyler için düşünceleri ve endişeleri yönetmek adına etkili bir yöntem sunar. Bu sayede, zihinsel huzuru artırabilir ve uyku kalitesini iyileştirebilirsiniz.

  • Morin, C. M., ve Espie, C. A. (2003). Insomnia: A Clinical Guide to Assessment and Treatment. Springer.

Yazının devamı uygulamada

Bu yazının tamamını okumak için Uykudaş'ı indir

Her bölümün ilk yazısı sitede açık. Diğer yazıların tamamı, sesli gevşeme egzersizleri ve uyku günlüğüyle birlikte Uykudaş uygulamasında.

BDT Sözlüğü bölümündeki yazılar

  1. BDT ve CBT-I nedir?
  2. Uyku Hijyeni
  3. Yatak Odasını Yalnızca Uyku ve Cinsel Aktivite İçin Ayırmak
  4. Bilişsel Tuzaklar ve Anlık düşünceler
  5. Bilişsel tuzaklarla başa çıkma
  6. Paradoksal Niyet
  7. Bilişsel Kontrol
  8. Kaygı (Endişe) Zamanı Planlamak